ျမဝတီ

မယ္ညိဳငွက္ (Purple Swamphen)

Photo

By ျမဝတီ Originally posted 16/01/2012 22:05PM

မယ္ညိဳငွက္ (Purple Swamphen) သည္ ေရငံုး၊ ေရၾကက္၊ ေပါင္တုတ္ငွက္ မ်ိဳးႏြယ္စုဝင္ ျဖစ္ပါသည္။  ၾကက္တစ္ေကာင္၏ အရြယ္အစားမွ် ရွိေသာ္လည္း ၎တို႔၏ ေျခေထာက္မ်ားမွာမူ ပံုမွန္အေနအထားထက္ အနည္းငယ္ ပိုႀကီးမားပါသည္။ မယ္ညိဳငွက္အား အေရွ႕ေတာင္အာရွ၊ အာရွေဒသ၊ အာဖရိကႏွင့္ ဥေရာပေဒသတို႔တြင္ ေကာင္ေရနည္းပါးစြာျဖင့္ ေတြ႕ရွိရပါသည္။

 ပ်ံ႕ႏွံ႔တည္ရွိမႈ၊ ဓေလ့သဘာဝႏွင့္ အျပဳအမူ

မယ္ညိဳငွက္ မ်ိဳးႏြယ္စု ၁၃ မ်ိဳး၊ သို႔မဟုတ္ ၎ထက္ ပိုမိုရွိႏိုင္သည္ဟု ခန္႔မွန္း ထားၾကပါသည္။ ၎ငွက္တို႔မွာ ေနရာေဒသကို လိုက္၍ အေရာင္အေသြး  မ်ိဳးစံုျဖင့္ ေတြ႕ရွိရပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ဥေရာပေဒသတြင္ ေတြ႕ရွိရသည့္ မယ္ညိဳငွက္၏ အေရာင္အေသြးမွာ အျပာေရာင္ျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ အာဖရိကေဒသႏွင့္ ေတာင္အာရွေဒသတြင္ ေတြ႕ရွိသည့္ မယ္ညိဳငွက္၏ အေရာင္အေသြးမွာ အစိမ္းနက္ေရာင္ျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ ၾသစေၾတးလ်ႏွင့္ အင္ဒိုနီးရွားတြင္ ေတြ႕ရွိရသည့္ မယ္ညိဳငွက္မွာ အနက္ေရာင္ အဆင္အျပင္ျဖင့္ လည္းေကာင္း ေတြ႕ရွိရပါသည္။ မယ္ညိဳငွက္ တစ္ေကာင္၏ ခႏၶကိုယ္ အလ်ားရွည္မွာ ဦးေခါင္းမွ အၿမီးဖ်ားထိ ၁၇ လက္မခန္႔ ရွိပါသည္။ ႐ုတ္တရက္ ၾကည့္ပါက ငွက္မသည္ ငွက္ဖိုႏွင့္ တူေသာ္လည္း အေမာက္မွာ ေသးငယ္၏ ဆူညံစြာ ေအာ္ဟစ္တတ္သည္။ အေဝးသို႔လည္း ပ်ံသန္းႏိုင္ျခင္း မရွိေပ။ မယ္ညိဳငွက္သည္ အင္းမ်ား၊ အိုင္မ်ား၌သာ က်က္စားတတ္ေလ့ ရွိသည္။ အထူးသျဖင့္ အင္း႐ိုးတစ္ေလွ်ာက္ရွိ ကိုင္းေတာ၊ က်ဴေတာႏွင့္ ခ်ံဳမ်ားရွိေသာ အင္းအိုင္မ်ားကို ပိုမိုႏွစ္သက္ၾကသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ျမစ္ႀကီးနားခရိုင္၊ အင္းေတာ္ႀကီး ေတာင္ဘက္ႏွင့္ အေရွ႕ေျမာက္ အစပ္ဖ်ားႏွင့္ ေက်ာက္ဆည္ခရိုင္ စြန္ရဲအင္း၏ က်ဴေတာမ်ားတြင္ မယ္ညိဳငွက္မ်ားအား ေတြ႕ရွိရပါသည္။ မယ္ညိဳငွက္ႏွင့္ လူသားတို႔၏ ပဋိပကၡတစ္ခုမွာ ၎ငွက္တို႔သည္ အုပ္စုအဖြဲ႕မ်ားျဖင့္ လယ္ကြင္းမ်ား ရွိရာသို႔ ပ်ံသန္း၍ စပါးပင္မ်ားကို ေျချဖင့္နင္းလ်က္ မ်ားစြာဖ်က္ဆီး တတ္ၾကျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။

အစားအစာ

မယ္ညိဳငွက္တို႔၏ ဓေလ့သဘာဝမွာ စိုစြတ္သည့္ ေဒသမ်ား၊ မိုးမ်ားရာ ေဒသတို႔တြင္ ေနထိုင္ တတ္ၾကသည္ႏွင့္အညီ ၎တို႔၏ အစားအစာမွာလည္း ခ႐ု၊ ပက္က်ိကဲ့သို႔ ေက်ာရိုးမဲ့ တိရစာၦန္မ်ား၊ ငါးသယ္ေလးမ်ား၊ ဘဲေပါက္ငယ္မ်ား၊ ဥတို႔ကို စားသံုးတတ္ၾကပါသည္။

သားေပါက္ေမြးျမဴျခင္း

ေယဘုယ်အားျဖင့္ မယ္ညိဳငွက္မ်ားတြင္ သားေပါက္ရာသီဟူ၍ သီးျခားမရွိေပ။ မယ္ညိဳငွက္ ေမာင္ႏွံတစ္စံု အတြက္ အသိုက္ဖြဲ႕စည္းသည့္ ေနရာသည္ အဓိကအားျဖင့္ ေရျပင္စပ္မ်ား၌သာ ျဖစ္ေပသည္။ အဝက်ယ္ ၁ ေပခန္႔ရွိသည့္ အသိုက္ကို ေရျပင္စပ္မွာပင္ ရွိသည့္  သစ္ရြက္ အကိုင္းအခက္မ်ားျဖင့္ ဖြဲ႕စည္း တည္ေဆာက္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ၎တို႔၏ အသိုက္မွာ ေရျပင္စပ္ရွိ ေရေပၚတြင္သာ တည္ေဆာက္ထားသလို အနီးအနားရွိ သစ္ပင္မ်ားကို လိုသလို အသံုးျပဳ တည္ေဆာက္ထားသျဖင့္ ၎တို႔၏ အသိုက္ကို အလြယ္တကူ ရွာေဖြ ေတြ႕ရွိႏိုင္ပါသည္။ လြယ္ကူစြာ ေတြ႕ရျခင္းမွာလည္း ၎တို႔၏ အသိုက္မွာ  ခြက္ႀကီး ပံုသဏၭာန္ကဲ့သို႔ တည္ရွိေနျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ မယ္ညိဳငွက္မသည္ ဥခ်ခ်ိန္တြင္ ၃ လံုးမွ ၆ လံုးထိ ဥတတ္ပါသည္။ ဥမ်ား၏ အေရာင္အဆင္းမွာ အနီရင့္ရင့္မွ လိေမၼာ္ေရာင္ရင့္ရင့္ စသည္ျဖင့္ ရွိတတ္ပါသည္။ ဥမ်ား အေကာင္ေပါက္ရန္ အတြက္ ရက္အားျဖင့္ ၂၃ ရက္မွ ၂၇ ရက္ထိ ၾကာျမင့္တတ္ပါသည္။ ဥမွအေကာင္ ေပါက္ဖြားရန္ အတြက္ မယ္ညိဳငွက္ ေမာင္ႏွံတို႔က တစ္လွည့္စီ ဝပ္ေပးၾကပါသည္။ ဥမွေပါက္ဖြားလာသည့္ အေကာင္ေပါက္ငယ္မ်ားသည္ ၁၀ ရက္မွ ၁၄ ရက္ထိ ၎တို႔မိဘ ႏွစ္ပါး၏ ေကြ်းေမြးျပဳစု ေစာင့္ေရွာက္မႈကို ခံယူၿပီး ထိုရက္မွ ေက်ာ္လြန္လွ်င္ေတာ့ ၎တို႔ဘာသာ ၎တို႔ရွာေဖြ စားေသာက္ တတ္ၾကပါသည္။

ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈ

မယ္ညိဳငွက္ မ်ိဳးႏြယ္စုမ်ားမွာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ သဘာဝသယံဇာတမ်ား ကာကြယ္ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ေရးဆိုင္ရာ အဖြဲ႕အစည္း (IUCN) ၏ စာရင္းအရ စိုးရိမ္ဖြယ္ရာ အနည္းဆံုးအဆင့္တြင္ ရွိပါသည္။ ထိုသို႔ သတ္မွတ္ထားေသာ္လည္း အခ်ိဳ႕ေသာ မယ္ညိဳငွက္ မ်ိဳးႏြယ္စုမွာ အေထာက္အထားျဖင့္ ေဖာ္ျပရန္ အခ်က္အလက္တို႔ ရွာေဖြ မေတြ႕ရွိေတာ့ေပ။ ထိုသို႔ေသာ အေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ နယူးဇီလန္၊ ၾသစေၾတးလ် ႏိုင္ငံတို႔တြင္ မယ္ညိဳငွက္မ်ား မ်ိဳးဆက္ ျပန္႕ပြားေရး အတြက္ သဘာဝေရကန္ႀကီး၊ လူလုပ္အင္းအိုင္ႀကီးမ်ား တိုးခ်ဲ႕ဖန္တီးေပးျခင္းျဖင့္ မယ္ညိဳငွက္ မ်ိဳးႏြယ္စု မ်ိဳးႏြယ္ျပန္႔ပြားေရး အတြက္ ကာကြယ္ေပးမႈတို႔ ေဆာင္ရြက္လ်က္ ရွိပါသည္။ ေျမထဲပင္လယ္ေဒသႏွင့္ ဆက္စပ္သည့္ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္မူ ေတာေတာင္ ေရ၊ ေျမေဒသမ်ား ပ်က္စီးေလ်ာ့နည္းလာျခင္း၊ လူသားတို႔၏ အမဲလိုက္ျခင္းမ်ားေၾကာင့္ မယ္ညိဳငွက္မ်ားမွာ မေတြ႕ရသေလာက္လည္း ျဖစ္လ်က္ ရွိပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း အာရွေဒသႏွင့္ အေရွ႕ေတာင္ အာရွေဒတတြင္မူ မယ္ညိဳငွက္မ်ားကို အုပ္စုလိုက္ ေတြ႕ရျပန္ပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္လည္း အင္း၊ အိုင္ ရွိေသာ ေဒသမ်ားတြင္ မယ္ညိဳငွက္မ်ားကို အုပ္စုလိုက္ ေတြ႕ရပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မယ္ညိဳငွက္မ်ားမွာ ေရၾကည္ရာ၊ ျမက္ႏုရာ ေရႊ႕ေျပာင္း ေနလာၾကမႈ မ်ားေၾကာင့္ အခ်ိဳ႕ေသာ တိုက္ႀကီးမ်ားေဒသတြင္ မေတြ႕ရသလို၊ အခ်ိဳ႕ေသာ တိုက္ႀကီးမ်ား ေဒသတြင္ လံုးဝမေတြ႕ရေတာ့ေပ။ ထို႔ေၾကာင့္ ဇီဝမ်ိဳး စံုလင္သည့္ ေက်းငွက္ တိရစၧာန္မ်ား ေရရွည္တည္တံ့ ေစေရးႏွင့္ မ်ိဳးဆက္ျပန္႔ပြားမႈတို႔ လုပ္ေဆာင္ေပးရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း ရည္ၫႊန္းလ်က္ ရွိေနပါသည္။

ရဲမာန္ခ
Source : Purple Swamphen by Wikipedia.

Yatanarpon

Copyright © 2013 Yatanarpon, All rights reserved.